Ketting, tandwielen en geleiderollen

De aandrijving van de Limit is stiller geworden en schakelt makkelijker. Dat komt deels omdat ik een poelie maakte voor het elastiek zodat de ketting beter op spanning blijft:



Maar ook de derailleur heb ik veranderd (hier wél  met een 'd' omdat het voltooid deelwoord is, er staat namelijk 'hebben' of 'zijn' bij). Deze was van hetzelfde type als ik op de Jan Eggens trike gemaakt heb. Maar dat werkte bij de C-Alleweder niet goed omdat de hoogte van het mantelbuisje anders dan op de trike niet aangepast wordt aan de grootte van het tandwiel:

Zo'n niet goed aanliggende ketting kan de krachten niet goed overbrengen en slijt eerder. Zowel de tandwielen als zichzelf. Bovendien raspt hij langs het uiteinde van het mantelpijpje dus vormt extra transmissieweerstand.

Mijn oplossing was een soort combinatie van achter- en voorderailleur. Gelast uit 1.5 mm RVS. Het mantelbuisje glijdt door het rechthoekige geleidertje en de ketting trekt het geheel (dankzij de vernieuwde kettingspanner) vanzelf op hoogte:

In volle beweging ziet dat er dan zó uit:



 

plan de campagne (2)

Ik heb nu het ‘plaatje’ van de Limit goed voor ogen. Voor het precieze inzicht heb ik zelfs de tussenas met de cassette-derailleur uit elkaar gehaald!
Ik heb namelijk toch wat twijfels of achteruit-trappend schakelen, ook op-schakelen dus nu wel zo prettig is.

Zelfkennis is de bron van alle wijsheid naar verluidt en ik vermoed dat ik toch ontevreden ga worden over zo’n systeem. Vooral in een groep rijdend (ik heb eindelijk tijdig vrij gereserveerd voor de Oliebollentocht dit jaar bijvoorbeeld) lijkt ’t me toch wel vervelend bij ’t opschakelen iedere keer even zonder aandrijving te zitten omdat ik zo nodig achterwaarts draaiend naar m’n tandwiel moet vissen…


Er is een mogelijkheid om mijn 3X7 Sram naaf in te bouwen maar dan moet ik de uitsparing in de fiets vergroten en een ophanging fabriceren. Zoals Peter schreef dus.
Wel te doen denk ik maar ik kan dan nog maar heel moeilijk terug dus zal ik bij verkoop de naaf erbij moeten afstaan…
Aangezien ik de kettingloop heb verbeterd (er niets meer aanloopt) is het misschien toch niet onverstandig de fiets verder nog even origineel te laten, een stoeltje in een bruikbare stand te monteren en eerst wat te gaan rijden met de Limit.

Desnoods dan maar even zonder dekje, maar om in ieder geval een indruk te krijgen of ik ooit zal kunnen wennen aan deze fiets…
De komende weken heb ik al wat lange weekeinden afgesproken met m’n werkgever dus dat moet wel gaan lukken dit 'extra werk'.


Onderdeel van mijn onderzoek vormde ook de bevestiging van de pedalen.
Dat zit gelukkig gewoon met vierkante asuiteinden. Maar dan eenvoudig met twee (170mm) cranks, dus zonder tandwielbevestingsmateriaal er aan.
Daardoor kan ik die vervangen door twee kortere exemplaren (165mm) die ik over heb van een handbike-constructie. Die gebruik ik anders toch niet meer want grotere tandwielen voor ophanging steek 110mm (ipv 130) kosten ongeveer het 6 voudige (als je ze al kunt vinden)!




De tandwielbevestiging zaagde en sleep ik er dan ook van af…

reddingsactie kogelkopjes

Omdat ik de Limit binnen heb staan terwijl de alleweder naar buiten kan, en gaat, kan ik me richten op de grootste mechanische uitdaging. Een mogelijkheid scheppen bij deze moeilijk benaderbare fiets om terug te kunnen schakelen vanuit stilstand.
Aangezien inbouw van mijn vertrouwde gemodificeerde Sachs/ S-Ram 3X7 hier erg lastig is wil ik dat doen met achteruittrappend de voortandbladen te verkleinen.

Hoewel ik ondertussen een idee heb hoe ik een derailleur daarvoor aan kan passen, voor gebruik in de nauwe trapastunnel, moet ik ook weten of er genoeg ruimte is tussen het spanhuis en de voortandwielen.

Daartoe heb ik de ketting van het middelste blad op het grootste gelegd. Meteen werd duidelijk wat Jan bedoelde met het “tegen de kogelkopjes komen van de ketting”: Nu begrijp ik waarom 'men' het grootste kettingblad liever niet gebruikte !
De oorzaak daarvan zit in de versleten en te ver naar achteren staande geleiderol.

Uit de tijd dat mijn vader nog in staat was om te knutselen (hij is nu dood) heb ik nog ijzeren mecano-achtige rail waar hij destijds boekenkasten van in elkaar sleutelde.
Die zijn me vaker van pas gekomen en weer heb ik er stukjes van af gezaagd.


Voor het maken van een alternatieve ophanging van een kleiner (maar wel gelagerd) geleidewiel dat ik op velovision in Sloten kocht. Bij de Hafa-stand.
Een goedkoopje want kleiner, maar wel met een verse O-ring!




Actie geslaagd zo lijkt het. Alleen veel ruimte tussen tandwielen en spanhuis bij de grootste tandwielcombinatie heb ik niet.
Door een andere ophanging hiervan (of desnoods ‘remake’) zie ik toch wel mogelijkheden daartoe…

Het heeft ook zo z’n voordelen dat die spanconstructie niet meer voorstelt dan 2 plaatjes alu met wieltjes ertussen!

Limit’s Wondere Wereld

Vandaag gun ik u graag een blik in de krochten van de Limit.
Toen ik de bekende doorsnee tekening van de C-Alleweder zag dacht ik “Aha, de kettinglijn loopt hier dus links ipv rechts, héél apart!”.
Maar precies hoé apart begint me nu pas duidelijk te worden.

Allert heeft destijds gekozen om volledig vrij van eerder gebruikte fietsonderdelen zijn –voor die tijd- snelheidsmonster samen te stellen en te bouwen.
Hij (of ‘ze’?) wilde daarmee kennelijk niet alleen de snelste worden maar bovendien een onderhouds- en gebruiksvriendelijke velomobiel bouwen met de kettingloop volledig weggewerkt.

De voorloper gelijk dus ook van zowel de Mango (met het tussenasprincipe rechts) maar ook de Versatile en eigenlijk zelfs de Greenmachine, met de ketting door het frame heen.
De ketting loopt namelijk tussen de lagers van de as in waar ook de 3 tandwielen op zijn aangebracht. Heel afwijkend dus en behoorlijk ‘uncompatibel’: Ik dacht dat ík eigenwijs was!

Ook de tussenas vertoont dezelfde kenmerken van niet conformeren. Het is geen tussennaaf maar –net als de achterwiel ophanging- een systeem waarbij de as zelf de aandrijving vormt en doorsteekt uit een lager om een tandwiel aan te drijven.
De kettigspanners zijn ook al van eigen fabrikaat (dus geen derailleurspanhuizen zoals op de doorsnee staat) en worden door elastieken op spanning gehouden. Daar is ThysID dus niet uniek in!


Wat de bereikbaarheid van deze techniek betreft valt dat voor de secundaire ketting nogal mee. Achter het stoeltje houdt eén vleugelmoertje een soort lichtgewicht ‘motorkapje’ op z’n plaats. En dan kun je overal bij zoals bij het elastiek dat het spanmechanisme op spanning houdt of tandwiel, ketting…



De voorkant is alleen van onderen af bereikbaar. En de schroefjes waren allemaal al door boutjes (m3) en borgmoertjes vervangen.
Dat moet volgens mij ook door klittenband kunnen. De zijdelingse krachten worden immers voornamelijk door de U-vorm van de neus al geïncasseerd.
Omdat het veel grotere spanhuis (dan achter) in het midden scharniert is er vrij veel elastiekspanning nodig wat het gebruikte dunne (blauwe)niet redt. Maar vanwege mijn roei & bankdrukfiets-hobby heb ik natuurlijk wel iets beters liggen.
Door het scharnierpunt te kiezen bij de as van het bovenste (big-size) geleidewiel zou de elastiekspanning veel minder kunnen zijn...
Maar behalve verdraaien kantelt de spanconstructie ook heel makkelijk. Om zich aan te passen aan de kettinglijn van de verschillende trapas-tandwielen. Die functie moet niet in het gedrang komen.Dus dat laat ik zo.

Aangezien er geen ernstige mankementen aan zijn zou ik de fiets dan in zijn huidige staat laten?
Nee dat kan ik niet laten gebeuren. Het idee na plotseling remmen een cassette plus twee voortandbladen te zwaar geschakeld te hebben staan doet al zeer aan m’n voeten als ik er alleen al aan denk!

Ik zal daar ‘alleen’ een voorderailleur voor moeten aanpassen zó smal dat hij in de carbon ketting/koker-buis van de fiets past.
Smaller dus nog dan degeen die nu in de merkwaardige ‘optromping’ op de trapaskoker is gelamineerd, want die is te breed!

mysterieuze stelschroef ontmaskerd

In weerwil van wat men wel eens leest hier en daar heb ik besloten me niet meer klusjes op de hals te halen dan ik behappen kan.

Zo heb ik een al door de technische dienst voor mij in verstek gezaagde aluminiumbuis terzijde gelegd. Voor op z’n vroegst deze zomer.
Deze wou ik eigenlijk als voorderailleur ophanging gaan gebruiken om het klimvermogen (versnellingsbereik) van de FAW uit te breiden.
De mooiste manier om dit te doen over de epoxy/carbon trapkoker-versteviging (van eigen hand uiteraard) in de Alleweder is echter eveneens met dit zelfde spul.
Maar omdat ik moeilijk de hele aluminium sigaar kan aftapen ga ik dat nu niet binnen doen!
In plaats daarvan heb ik het pignon aangepast, met een 34(!) tands ‘wieltje’, van het hyperglide-cassette systeem.
Dat geeft nogal een extreem gezicht, van 24 tanden naar 34.


Door de extra dikke winterband hoop ik genoeg grip en verzet te hebben met 13 tanden (tijdens de Kniep nog 12!) voor dagelijks gebruik.
De rest van de slechts 7 tandjes ligt in elk geval redelijk dicht bij elkaar om niet steeds te hoeven pendelen.

Helaas heeft Sachs nooit meer dan een 3X7 naaf gemaakt.
Sram natuurlijk wel maar die verlengden de achteras heel lelijk. En hingen hier als klapstuk ook nog eens een zgn. ‘clickbox’ aan voor het schakelen…
En waar hadden de yankees gedacht dat ik dat hele goedje kan wegwerken tussen de beplating van de Alleweder?
Niet iedere ‘doorontwikkeling’ is er een ten goede zoals men wel eens vaker uit mijn mond zal kunnen optekenen.


Om de extreme uitdossing van tandwielen te laten schakelen viel me niet mee dit keer –zelfs met gebruik van een merkderailleur met grote kooi- maar het is me gelukt.
Door de geheimzinnige derde stelschroef 'B-tension' bij de ophanging helemaal in te draaien. Zie de gejatte foto.

Het komt er op neer dat je deze bij een zgn. race-pignon het beste (zo veel mogelijk) uit- en met een bergpignon veel meer in- moet draaien. Om respectievelijk zo nauwkeurig mogelijk- en op voldoende afstand van de tandwielen te kunnen schakelen.

Of ik dit kunstje tzt ook nog met een derailleur zonder spankooi zal kunnen klaren?
Op de trike is mijn grootste stap voor de mensheid 32-tands… Komt in de buurt toch?

derailleur zonder spankooi

Gelukkig, ik kan de trike weer gebruiken!
Omdat sinds mijn ‘sneekpeep’ het alleen nog maar de spankooi en terugschakelmogelijkheid op de voortandwielen bedienen was zat ik tijdelijk zonder achterderailleur.
Ik had natuurlijk voor 2 volledige derailleurs kunnen kiezen maar dat is teveel van het ‘goede’.
En niet eens zo erg goed want vooral bij een klein achterwiel laat de spankooi veel straatvuil in de ketting belanden.
Je kunt deze zoals ik onlangs deed zelfs ultrasoon reiningen maar kennelijk leidt dit tot extra slijtage want sindsdien slipt de ketting af en toe over het voortandwiel. Voorkomen is beter dan ‘genezen’ dus!


Dit systeem van schakelen is niet nieuw natuurlijk, de Limit, 20”Quest en Mango gebruiken al jaren een soortgelijk aangepast systeem om de tussenas te schakelen.
Nieuw aan mijn derailleur is de uitvoering direkt aan een standaard PE-mantelbuisje (met 15mm clickzadels uit de loodgieterij).
Deze vrijhangende mantelbuis kan over de hele lengte uit een stuk tot vooraan de fiets komen nu, ook bij een ligfiets, trike of velomobiel.

Ik gebruikte een al eerder gecustomiste P450 SR Suntour derailleur die ik nog heb van ’n Thys 220.
Deze was door Derk Thijs al voor zijn pré-CVT staaldraad schakelsysteem aangepast.

Om het ook in de praktijk te proberen heb ik gelijk met m’n gele krantentassen achterop de verzameling statiegeldflessen er mee weggebracht.
Ik merk weinig verschil in schakelen met deze constructie en een gewone derailleur!


Wel pakt hij het kleinste (8ste)tandje nog niet mee door de vrij hoge bouw van de zadels: Maar aangezien de linkerband zacht is (en blijft) en ik glaswerk afkomstig uit verschillende supermarkten meedroeg heb ik deze nog niet gemist…

Mijn ‘angst’ was eerder dat de grootste krans het probleem zou vormen door de buisklemmen de spaken in te gooien. Die angst wordt dus niet bewaarheid en dat stemt me erg tevreden!

sneakpeep 'Het Nieuwe Schakelen'

Remedie tegen Drontenitus?

Grappig toch hoe nationale sentimenten in ieder land uiteindelijk de scepter blijken te zwaaien. En ik heb het dan niet eens over de politiek in den Haag…
In het nieuwe on-line te lezen blad Bicicletas Reclinadas zone (BRzone) staat in het eerste nummer te lezen “We beschikken nu over een groots eigen merk ligfiets (Metabikes) en ook over een uitstekende trike (Montseny) en buitenlandse bedrijven die iedere keer betere produkten maken”.
Ik vind zo’n zinsnede erg komisch!
Zeker als dan al in het eerste interview blijkt dat de importeur van de eerste recumbents in Spanje een Duitser was, Guido Lindener in 1998. Dan even verderop de eigenaar van fiets/ligfiets-handel ‘Bike tech’ in Barcelona aan het woord. Zijn naam? Koos... Dat vind ik wel lachen ja! :)

Maar in wezen denken wij over Nederland in dat opzicht natuurlijk precies hetzelfde over ons land als de ‘spil van de ligfiets- en velomobielproduktie’.
Toch kwamen de voorlopers van de huidige velomobiel uit Belgie (Bart Verhees met zijn Alleweder) en de Leitra uit Denemarken

Ook waar het de wereld- snelheidsrecords betreft speelt Nederland eigenlijk geen rol. Dat is meer een Amerikaanse en Duitse hegemonie.
“Maar Nederland heeft wel de snelste voor dagelijks gebruik geschikte vm’s ontwikkeld” hoor je dan veelvuldig, “de Limit, Mango, Quest en Strada”.

Dat is maar hoe je er tegenaan kijkt natuurlijk. Persoonlijk krijg ik het spaans benauwd in een afgesloten fiets waarmee ik vanuit stilstand niet terug schakelen kan!

Ik heb daarover ook met Ymte S. gecorrespondeerd en deze was wel met mij eens dat dit een voordeel zou zijn: “We hebben wel eens nagedacht over een schakelbaar freewheel op onze (zelfgemaakte) cassettenaven maar dat is complex en op kleine schaal lastig te maken, voorlopig verkiezen we daarom eenvoud en robuustheid”.

In het diepste geheim en alle stilte werk ik aan een manier om deze achilleshiel van de vaderlandse VM-industie te ondervangen.
Zonder gebruik van een (al dan niet gemodificeerde)versnellingsnaaf.
Ik hoop daarvan binnenkort iets te kunnen laten zien.

Maar eerst nog een foto’tje van zonniger tijden, genomen tijdens de Fortentocht !